دبیر فلک: عطارد
مرحوم دهخدا ذیل مدخل عطارد آوردهاند: «ستارهایست معروف كه بر فلك دوم تابد و آن را دبیر فلك گویند. علم و عقل بدو تعلق دارد... معنای آن (عطارد) نافذ در امور باشد و لذا دبیر و كاتب را بدان نامیدهاند. و آن در فلك دوم است، پس از فلك قمر، آن را ذوجسدین نیز نامند و بلاد روم بدان منسوب است و در علم احكام نجوم ربّ روز چهارشنبه است. خدای موهومی بتپرستان قدیم و قاصد ملاء اعلی و خدایی كه همواره معاون علم و تجارت بوده و یونانیان وی را هرمس، یعنی مفسّر ارادهی خدایان مینامیدند.
عطارد به موجب افسانه یونانی پیامبر یا قاصد خدایان و حامی قاصدان و بازرگانان بوده است و آن كوچكترین منظومهی شمسی است. نامهای دیگر آن تیر، زادوش و زاودش است. عطارد در نزد یونانیان ربالنوع سخنوری و بازرگانی بوده است.
همان تیر و كیوان برابر شدست عطارد به برج دو پیكر شداست «فردوسی»
سیماب دختر است عطارد را كیوان چو مادرست و سرب دختر «ناصرخسرو»
دبیری ورای وزیریست، یعنی عطارد ورای قمر یافت مأوی «خاقانی»
جوزا گریست خون كه عطارد ببست نطق عنقا بریخت پر كه سلیمان گذاشت تخت «خاقانی»
عطارد در قلم مسمار كردی پرند زهره بر تن خار كردی «نظامی»
چرخگردان را قضا گمره كند صد عطارد را قضا ابله كند «مولوی»
